Trong quá trình học tập, không ít trẻ gặp phải những trở ngại khiến các em chậm tiến bộ hoặc dễ nản lòng. Tuy nhiên, thay vì tìm hiểu nguyên nhân, nhiều phụ huynh và giáo viên lại vô tình gắn cho trẻ những “nhãn” tiêu cực như lười biếng hay kém thông minh. Những quan niệm sai lầm này không chỉ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ mà còn cản trở quá trình hỗ trợ và can thiệp đúng cách. Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại và thay đổi cách tiếp cận, để giúp trẻ phát huy tối đa tiềm năng của mình.
Những hiểu lầm thường gặp về trẻ gặp khó khăn học tập
- Nhiều người cho rằng “Con lười nên mới không chịu học”. Thực tế, thay vì quy chụp, chúng ta cần quan sát và tìm hiểu. Có nhiều trẻ rất muốn học nhưng lại gặp cản trở bởi khó khăn về đọc, viết, tính toán hoặc khả năng tập trung. Những trở ngại này khiến các em dễ nản và né tránh việc học.
- Một quan niệm sai lầm khác là “Học kém tức là kém thông minh”. Trí tuệ và khả năng học một môn cụ thể không phải lúc nào cũng đi đôi. Có những trẻ trí tuệ bình thường hoặc vượt trội nhưng vẫn gặp trở ngại do rối loạn chuyên biệt.
- Cũng có người tin rằng “Cứ ép học nhiều rồi sẽ tiến bộ”. Tuy nhiên, việc ép buộc mà không hiểu nguyên nhân chỉ làm trẻ thêm áp lực, mất tự tin và hình thành thái độ tiêu cực với việc học. Điều trẻ cần là được đánh giá và hỗ trợ đúng cách.
Việc đánh giá khó khăn học tập của trẻ mang lại năm lợi ích quan trọng.
- Thứ nhất, giúp xác định rõ vấn đề để phụ huynh và giáo viên biết chính xác trẻ gặp khó khăn ở kỹ năng nào như đọc, viết, tính toán, chú ý, ghi nhớ… từ đó tránh những nhận định cảm tính.
- Thứ hai, tìm ra nguyên nhân gốc rễ, phân biệt được khó khăn xuất phát từ yếu tố nhận thức, ngôn ngữ, cảm xúc – tâm lý hay môi trường học tập.
- Thứ ba, xây dựng kế hoạch hỗ trợ cá nhân hóa, với chiến lược can thiệp và phương pháp dạy phù hợp với năng lực và nhu cầu của từng trẻ.
- Thứ tư, tăng cơ hội để trẻ bắt kịp chương trình học, bởi khi được hỗ trợ sớm và đúng cách, trẻ có thể cải thiện kỹ năng và hòa nhập với nhịp học chung.
- Thứ năm, bảo vệ sức khỏe tâm lý và sự tự tin, giúp trẻ tránh cảm giác thất bại, tự ti hay sợ học, từ đó duy trì động lực và hứng thú học tập.
Nếu trẻ gặp khó khăn trong học tập nhưng không được đánh giá và can thiệp kịp thời, các em có thể đối mặt với nhiều nguy cơ lâu dài như tụt lại so với bạn bè, mất tự tin, hình thành thái độ tiêu cực với việc học, gia tăng nguy cơ rối loạn cảm xúc và hành vi, cũng như hạn chế cơ hội phát triển trong tương lai. Vì vậy, thay vì quy chụp hay ép buộc, điều quan trọng nhất là quan sát, đánh giá và hỗ trợ đúng cách để đồng hành cùng trẻ trong hành trình học tập và trưởng thành.
