Quá trình phát triển ngôn ngữ ở trẻ là khác nhau, có bé bập bẹ từ đơn giản từ 12 tháng tuổi, nhưng cũng có bé đến 24 tháng mới bắt đầu nói. Tuy nhiên, thông thường trẻ bắt đầu học nói vào khoảng 18 tháng tuổi. Nếu trẻ lên 2 tuổi mà vẫn chưa nói được, đó có thể là dấu hiệu của chậm nói. Để khuyến khích trẻ phát triển ngôn ngữ, đọc sách tranh là một hoạt động đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao.
Nhiều phụ huynh có con chậm nói thường thắc mắc "trẻ có hiểu gì đâu?" khi được khuyên đọc sách cùng con. Tuy nhiên, yêu cầu của việc đọc sách cho trẻ ở mỗi lứa tuổi là khác nhau. Đối với trẻ từ 18-24 tháng tuổi (lứa tuổi học nói), mục tiêu là giúp trẻ nhận biết hình ảnh trong sách và có thể phát âm các nguyên âm, từ đơn giản theo hướng dẫn của cha mẹ.
Cách thực hiện hiệu quả:
- Chuẩn bị sách tranh: Cha mẹ nên chuẩn bị một cuốn sách tranh động vật bản lớn, bố cục đơn giản. Hoặc có thể dùng một tờ tranh động vật khổ lớn treo tường để cùng xem với trẻ. Chọn phương thức nào tiện lợi và phù hợp với trẻ nhất.
- Tương tác khi đọc: Khi đọc sách cùng trẻ, cha mẹ dùng tay chỉ vào từng con vật trong tranh. Gọi tên con vật và khuyến khích trẻ đập tay hoặc chỉ tay vào hình, cùng gọi tên con vật, sau đó bắt chước tiếng kêu của chúng.
- Ví dụ:
- Chỉ tay vào hình con gà và nói "Đây là con gà". Cầm tay trẻ đập nhẹ hoặc chỉ ngón trỏ vào tranh, hỏi "Đây là con gì?" và mớm lời "con gà". Nếu trẻ không phát âm được, đừng ép buộc, vì dạy trẻ nói là một quá trình cần thời gian và sự kiên nhẫn.
- Sau vài lần lặp lại, dù trẻ có thể chưa phát âm được từ "con gà", bé sẽ nhận biết được hình ảnh con gà trong sách. Lúc này, cha mẹ có thể thay đổi câu hỏi thành "con gà đâu nhỉ?" hoặc "Con chỉ cho Cha/Mẹ hình con gà được không?". Khi trẻ chỉ được hình con gà, hãy chỉ cho trẻ phát âm tiếng gà gáy "ò ó o o". Ban đầu, trẻ có thể chỉ phát âm được "o", nhưng sau nhiều lần lặp lại, trẻ sẽ dần phát âm được "o o" rồi "ò ó o". Tương tự, nếu trẻ gọi "con gà" là "à" hay "mà", cha mẹ cứ lặp lại bài tập, trẻ sẽ dần phát âm được.
- Tiếp tục với các con vật khác như "con vịt – cạp cạp", "con mèo – meo meo", "con chó – gâu gâu".
- Chia nhỏ thời gian: Thời gian tập trung của trẻ thường không lâu. Thay vì buộc trẻ đọc liên tục 30-60 phút một ngày, cha mẹ có thể chia nhỏ thành 3 lần, mỗi lần 10 phút, rồi cho trẻ chuyển sang hoạt động khác. Cách này sẽ hiệu quả hơn.
- Kết hợp múa hát: Ngoài ra, cha mẹ nên kết hợp dạy trẻ các bài múa hát đơn giản về các con vật trong sách. Tập cho trẻ hát "vuốt đuôi" theo cha mẹ khi đang hát. Số từ "vuốt đuôi" này bắt đầu từ 1 từ và sẽ tăng dần khi trẻ quen với bài hát.
- Việc này không chỉ giúp trẻ tập nói mà còn tăng khả năng chú ý, bắt chước và khuyến khích giao tiếp nhiều hơn với cha mẹ.
- Một số bài hát đơn giản có thể sử dụng: "Cá vàng bơi", "Gà trống gáy", "Mèo con và Cún con".
Nguyên tắc quan trọng:
Luôn nhớ rằng nguyên tắc khi dạy trẻ nói là "giao tiếp phải có hai người". Hy vọng cha mẹ có thể tìm được phương pháp "đối thoại" phù hợp và áp dụng thành công bài học này để trẻ sớm phát triển ngôn ngữ kịp với lứa tuổi của mình.
